Praca w Finlandii - Wirtualna Skandynawia

Praca w Finlandii – ważniejsze rzeczy

Warunki na miejscowym rynku pracy. Poszukiwanie pracy

Fiński rynek pracy jest niewielki. Istnieją jednak sektory (np. opieka zdrowotna, przemysł budowlany i metalurgiczny), w których wciąż istnieje zapotrzebowanie na pracowników. Poszukiwanie pracy zaleca się rozpocząć przed przyjazdem do Finlandii, gdyż jej znalezienie na miejscu jest niejednokrotnie bardzo trudne. W większości przypadków do wykonywania pracy konieczna jest przynajmniej komunikatywna znajomość języka angielskiego. Od osób podejmujących zatrudnienie związane z wykonywaniem ze pracy umysłowej zasadniczo wymaga się przynajmniej podstawowej znajomości języka fińskiego lub szwedzkiego i dobrej znajomości języka angielskiego. Przed podjęciem decyzji o emigracji należy też pamiętać, że znajomość języka angielskiego lub fińskiego będzie niezbędna w wielu dziedzinach życia w związku z koniecznością załatwienia rozmaitych spraw.

Oferty pracy zamieszczone są na stronach fińskiego Biura Zatrudnienia (www.mol.fi) – również w języku angielskim (http://www.mol.fi/tyopaikat/tyopaikkatiedotus/haku/hae.htm?lang=fi&tarkempiHaku=false&rows=&sort=&hakusana=&alueet=&ilmoitettuPvm=1&vuokrapaikka=—&englanti=true) – oraz Europejskich Służb Zatrudnienia EURES (http://eures.europa.eu).

Ambasada RP przestrzega przed nieuczciwymi ofertami pracy, w szczególności polegającymi na handlu obnośnym, który jest w Finlandii zabroniony. Przypominamy, że podejmowanie pracy bez zawarcia stosownej umowy jest niezgodne z prawem. Osoby podejmujące nielegalne zatrudnienie ryzykują wejście w konflikt z fińskim prawem, a także pozbawiają się możliwości ochrony swoich praw przez powołane do tego instytucje.

Podjęcie i świadczenie pracy

Obywatele RP mogą podejmować pracę w Finlandii bez dodatkowego zezwolenia. Po znalezieniu i podjęciu pracy należy zarejestrować pobyt na posterunku policji w miejscu zamieszkania oraz w miejscowym urzędzie podatkowym.

Warunki pracy normują w szczególności: ustawa o umowach o pracę (Työsopimuslaki, 55/2001) oraz ustawa o dorocznym urlopie (Vuosilomalaki, 162/2005). Bliższe informacje dotyczące podstawowych norm pracy zawarte są na stronie internetowej inspekcji pracy: https://www.tyosuojelu.fi/web/en/employment-relationship.

W wielu przedsiębiorstwach normy prawa pracy regulowane są korzystniejszymi układami zbiorowymi, dlatego nie jest możliwe podanie jednakowych i powszechnie obowiązujących norm prawa pracy dla każdego typu kontraktu.

Zgodnie jednak z ogólnymi zasadami prawa pracy umowa o pracę może być w Finlandii zawarta pisemnie (w postaci papierowej lub elektronicznej) lub ustnie. Jeżeli umowa nie została zawarta na piśmie, obowiązkiem zatrudniającego jest przedstawienie pisemnej informacji o warunkach zatrudnienia. Co do zasady jednak zdecydowanie zaleca się zawieranie umów na piśmie. Umowa może być zawarta na czas określony lub nieokreślony. Umowa zawarta na czas określona wygasa po dacie, na jaki została zawarta, lub gdy została zakończona praca, będąca treścią zobowiązania. Zabronione jest zawieranie z inicjatyw pracodawcy umów na czas określony, jeśli istnieją przesłanki do stwierdzenia, że ze względu na charakter powierzanej pracy zawarcie umowy na czas określony jest formą obejścia korzystnych dla pracownika gwarancji ochronnych, związanych z pracą na podstawie umowy na czas nieokreślony. Wystąpienie przedmiotowych przesłanek stwierdza sąd pracy na wniosek pracownika.

Okres próbny nie może być dłuższy niż cztery miesiące. Jeżeli pracodawca zapewnia pracownikowi kurs przyuczający do zawodu i kurs ten trwa nieprzerwanie ponad cztery miesiące, dopuszczalny okres próbny może zostać wydłużony do sześciu miesięcy. W przypadku umowy na czas określony nieprzekraczający ośmiu miesięcy, okres próbny nie może był dłuższy od połowy tego okresu. Podczas okresu próbnego obie strony mają prawo do zerwania stosunku pracy, przy czym wypowiedzenie dokonane przez pracodawcę nie może opierać się na nieodpowiednich lub dyskryminacyjnych przesłankach.

Obowiązkiem pracownika jest przestrzeganie norm bezpieczeństwa i higieny pracy oraz informowanie pracodawcy o wszelkich usterkach sprzętu oraz ryzyku związanym z użytkowaniem narzędzi pracy. Wypada podkreślić, że używanie narzędzi pracy niezgodnie z ich przeznaczeniem lub z zasadami BHP może pozbawić pracownika możliwości dochodzenia odszkodowania z tytułu poniesionego uszczerbku na zdrowiu, będącego konsekwencją wypadku przy pracy. Pracownik co do zasady nie może także podejmować pracy w firmie konkurencyjnej lub ujawniać tajemnicy zawodowej lub handlowej, obowiązującej go w związku z podjęciem pracy w określonej firmie.

Pracownikowi przysługuje 2,5 dnia urlopu wypoczynkowego za każdy miesiąc przepracowany w pełnym roku rozliczeniowym, który na potrzeby spraw urlopowych liczony jest od 1 kwietnia do 31 marca kolejnego roku. Jeżeli przed końcem roku rozliczeniowego stosunek pracy trwał krócej niż jeden rok (nieprzerwanie), pracownik nabywa prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 2 dni za każdy przepracowany miesiąc.

Zgodnie z fińskimi regulacjami osoba, której pracodawca nie wypłacił zaległego wynagrodzenia – w tym za okres, w którym dana osoba pozostawała na zwolnieniu lekarskim – może zażądać od pracodawcy w formie pisemnej wywiązania się z tego obowiązku, wskazując termin wypłaty (np. siedem dni). Po bezskutecznym upływie tego terminu istnieje możliwość wniesienia sprawy do sądu. Innym środkiem jest złożenie wniosku o przeprowadzenie kontroli przestrzegania praw pracowniczych w zakładzie pracy do inspekcji bezpieczeństwa pracy (Työsuojeluhallinto), która może stwierdzić naruszenia w tym zakresie i wnioskować o przywrócenie stanu zgodnego z prawem oraz nałożyć na pracodawcę karę.

Kwestie podatkowe

Podatek dochodowy w Finlandii ma charakter progresywny, tzn. zależy od wysokości dochodów. Naliczany jest on od uzyskanych dochodów: pensji, wynagrodzeń, wszelkich wypłat i dodatków, premii i uzyskanych prowizji. Podatek dochodowy od wynagrodzenia płacony jest na rzecz gminy (kunnallisvero, stawka 16% lub 22%), wspólnoty wyznaniowej (1% lub 2%) oraz skarbu państwa (od 6,5% do 31,75%).

Organem właściwym do udzielania informacji na temat obowiązku podatkowego oraz sposobu naliczania należności z niego wynikających jest VERO (http://www.vero.fi) – organ fińskiej administracji podatkowej. Na stronach internetowych VERO znajdują się szczegółowe informacje z zakresu prawa i praktyki podatkowej w Finlandii. Większość kwestii potencjalnie interesujących dla polskiego pracownika dostępna jest również w języku polskim: http://www.vero.fi/en-US/Tax_Administration/Po_polsku.

Związki zawodowe

W Finlandii działają dobrze zorganizowane związki zawodowe, które mają możliwość negocjowania warunków zbiorowych układów pracy i monitorowania przestrzegania przez pracodawcę praw pracowniczych. Na stronach internetowych związków zawodowych znajdują się dostępne w języku polskim informacje o podstawowych warunkach zatrudnienia i płacach w branży budowlanej i metalowej.

Infolinia dla pracowników migrujących

Od marca 2016 r. działa infolinia dla zagranicznych pracowników. Celem infolinii jest udzielanie podstawowych porad prawnych i odpowiedzi na pytania dotyczące fińskiego prawa pracy. Pracownicy infolinii odpowiadają w języku angielskim. Infolinia czynna jest od poniedziałku do czwartku w godzinach 9.00–11.00 i 12.00–15.00. Telefon: 0800 414 004, e-mail: workinfinland@sak.fi.